Weckpotten achter theedoeken

Zeventig jaar geleden vond het grote één januari bombardement plaats op Tiel. Vanaf elf uur ’s ochtends tot zes uur ’s avonds werden vanaf de overkant van de Waal, waar Canadezen en Belgen gelegerd waren, mortiergranaten afgevuurd op de stad.

Opa Tiel¹ bleef in de kleermakerij aan de slag totdat hij naar de kelder werd geroepen waar de hele familie bijeen schuilde. Het ging om pa en ma Melkert met de zes kinderen², het aan de familie verwante echtpaar Visée met hun vier kinderen en een echtpaar met een klein kind, die klanten van Opa Tiel waren. Opa Tiel was de man van dit echtpaar op een dag tegengekomen toen deze helemaal grauw zag omdat hij met vrouw en kind op een bovenwoning woonde en zij dus van de gemeentelijke schuilkelders gebruik moesten maken. Dat waren niet meer dan bielzen bouwsels die met aarde overdekt waren met één in- en uitgang die daardoor steen- en steenkoud waren. De man werd door Opa Tiel (natuurlijk!) uitgenodigd, zich met vrouw en kind bij de groep in de kelder te vervoegen. De vloer was daar één groot bed, vol gelegd met alle beschikbare matrassen, iedereen had er zijn eigen plek, de groten en de kleinen.

Dat al dat volk in de kelder bijeenkwam zat Oma Tiel³ niet helemaal lekker. Vlijtig en zuinig als ze was, had ze in de zomer goed geweckt: groenten en fruit en ook nog potten konijn⁴. En daar had ze er dus nog van, zo midden in de winter. Om dat voor de anderen niet te hoeven weten, had ze vóór de planken aan de muur, waar alle weckpotten op stonden, theedoeken opgehangen. Vlak nadat Opa Tiel in deze aldus gedecoreerde kelder arriveerde, viel er een voltreffer in de kleermakerij.

Op die eerste januaridag van 1945 vonden in Tiel dertig burgers de dood. Daarna kwam de evacuatie pas goed op gang, die eigenlijk al veel eerder had moeten beginnen. Eerst gingen de mensen met kar en paard naar Wijk bij Duurstede om de Lek over te steken. Aan de overkant ging het verder met treinen tot in Friesland. Ook Opoe Roefs⁵ ging naar Friesland, samen met Henk Visée (?) en Tante Pietje, die een beetje ongelukkig was. De meer dan tachtig jarige is in Friesland overleden en begraven. Oma Tiel hoorde dit pas officieel aan het einde van de oorlog, maar zelf wist ze het al veel eerder doordat zij het ‘tweede gezicht’ bezat. Ze bleek het de nacht dat het gebeurde gedroomd te hebben.⁶ Je mag daar aan twijfelen, maar het hoorde bij haar.

[28/02/2015]

1 Ko Melkert sr.
2 Piet, Antoon, Stien, Anna, Ko jr. en Cor
3 Berthe Melkert-Roefs
4 Voor meer informatie betreffende konijnen bij de familie Melkert in de oorlog, zie: Met een konijn onder de jas op de fiets.
5 Cornelia Roefs-Alofs, moeder van Berte Melkert-Roefs
6 Voor meer informatie over Berthe Melkert-Roefs’ correcte voorgevoelens zie: Bommenwerpers in de nacht.